Khorasan Science and Technology Park (KSTP)

نرخ ارز،تهدیدها و فرصت‌های پیش‌روی شرکت‌های دانش بنیان

زمان: چهارشنبه ۱ فروردین ۱۳۹۷

مکان:

ثبت‌نام در این رویداد

خبر رویداد


به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل پارک علم و فناوری خراسان و به نقل از روزنامه خراسان رضوی؛


متاسفانه طی یک دهه اخیر نوسانات بی‌سابقه نرخ ارز باعث ایجاد مشکلات بسیاری برای آحاد جامعه، صنعت گران، تولیدکنندگان و ... شده است که تورم و بی ثباتی‌های اقتصادی، نبود امکان برنامه ریزی و غیرقابل پیش بینی بودن آینده و... از نتایج این شرایط است. با توجه به این که بخش تقریبا زیادی از صنایع کشور به نوعی وابسته به تامین مواد اولیه، تجهیزات و ماشین آلات و...  از خارج کشور هستند؛ از این رو تغییر و تحولات نرخ ارز تاثیری مستقیم بر روند توسعه صنایع داخلی دارد.
تاثیر نوسانات نرخ ارز بر صنایع از جمله عواملی است که میزان مقاومت اقتصادی یک کشور را نشان می‌دهد، به عبارتی نرخ ارز و نوسانات آن مقوله ای است که میزان تاثیرپذیری و وابستگی صنایع را به خارج از کشور نشان می‌دهد. حال این پرسش مطرح می شود که در چنین شرایطی افزایش نرخ ارز تهدید است یا فرصتی برای توسعه شرکت‌های دانش بنیان؟
دانش و فناوری جزو جدایی ناپذیر دارایی های اساسی شرکت های دانش بنیان است. این‌گونه شرکت ها به عنوان مراکز تولیدی و کاربردی کردن دانش و محرک توسعه اقتصادی شناخته می‌شوند و غالبا براساس تقاضا و نیاز صنایع و جامعه شکل می گیرند و تدوام فعالیت دارند.
با افزایش نرخ ارز، هزینه های تولید کالا توسط صنایع افزایش می یابد و بدون شک این نوسانات بیشترین آسیب را به این بخش از اقتصاد کشور وارد خواهد کرد. در مقابل هر چه میزان وابستگی صنایع داخلی به خارج از مرزها کاسته شود، در این برهه آسیب کمتری را تجربه می کنند و حتی مجال افزایش رقابت‌پذیری و عرضه مناسب تر محصولات خود را در بازارهای داخلی و خارجی خواهند داشت.شرکت‌های دانش بنیان نیز از این قاعده مستثنا نیستند و به عبارت بهتر، وابستگی آن‌ها به مولفه های وارداتی یا ارز، مشخص کننده وضعیت اقتصادیشان خواهد بود. اما یکی از تفاوت‌های بارز این شرکت‌ها با دیگر مراکز تولیدی، فعالیت برای تولید محصولات و خدمات با سطح فناوری بالا (high-tech)  است که این محصولات یا اغلب جزو کالاهای تحریمی هستند که امکان ورودشان به داخل کشورفراهم نیست یا به دلیل سطح فناوری بالای تولید آن ها، با قیمت های گزافی وارد می شوند. در حقیقت این شرکت‌ها به واسطه استفاده از ابزارهای دانشی، مواد اولیه نه چندان با ارزش را تبدیل به کالای با ارزش افزوده بالا می‌کنند.
تولیدات فناورانه خاص با ظرفیت محدود اما ارزش افزوده فراوان، وجه تمایز این شرکت‌ها در برابر دیگر مراکز تولیدی است که محصولات معمولی و با تیراژ انبوه را روانه بازار می کنند. با افزایش نرخ ارز امکان تامین محصولات های‌تِک (High-Tech) به  دلیل گران شدن، به مراتب سخت تر و بعضا ناممکن می شود. این مسئله فرصت ویژه ای برای گروهی از شرکت های دانش بنیان فراهم می کند که رقیب خارجی داشته اند، اما مجال عرض اندام در مقابل آن ها را نیافته اند تا بتوانند با قیمت های به مراتب پایین تر(به دلیل افزایش نیافتن هزینه نیروی انسانی و انرژی)، میدان‌داری کنند و بازار را در دست بگیرند، همچنین مقاومت کارفرمایان در مقابل تامین داخلی چنین کالاهایی در این شرایط کمتر شده و شرکت‌های دانش بنیانی که محصولاتشان از درجه کیفی قابل قبولی برخوردار باشد، با سهولت بیشتری امکان تعامل با صنایع را خواهند داشت. نکته ای که توجه بیشتری را ازسوی شرکت های دانش بنیان می طلبد این است که فرصت حضور در بازارهای جهانی با افزایش نرخ ارز ایجاد می شود. مزیت رقابتی حاصل از آن به واسطه ارزان تمام شدن تولید داخل را نباید فراموش کرد و باید از این ارزان‌قیمت بودن به عنوان یک مزیت رقابتی در بازارهای بین‌المللی سود برد.همچنین افزایش نرخ ارز باعث می شود کالاهایی که صرفا تولیدکننده خارجی داشتند و تا دیروز، تولید  آن ها مقرون به صرفه نبود، امروزه دارای توجیه قیمتی باشند، زیرا هزینه های انرژی و نیروی انسانی تغییری نکرده و این فرصت خوبی است برای شرکت های دانش بنیان تا با استفاده از وجه تمایز خود که همان خلاقیت، نوآوری و استفاده از دانش است، برای تولید این کالاها اقدام کنند و سبد محصولات خود را افزایش دهند. درست است که افزایش نرخ ارز از سویی باعث افزایش هزینه های تامین مواد اولیه برای شرکت های دانش بنیان می شود اما تاثیر این افزایش بر مواد اولیه بسیار کمتر از محصول نهایی تولید شده است. بنابراین اگرچه ممکن است محصول تولید داخل نیز با افزایش قیمت مواجه شود، ولی مشخصا قیمت محصول وارداتی  های‌تِک (High-Tech) بسیار بیشتر دستخوش تغییر خواهد شد.افزایش نرخ ارز باعث افزایش هزینه های تولید شرکت های دانش بنیان می شود و لازم است نقدینگی مناسبی برای ادامه فعالیت های خود داشته باشند اما فرصت های ذکر شده را هم نباید نادیده گرفت به ویژه برای شرکت‌هایی که برای تامین مواد اولیه خود نیاز به خارج از کشور ندارند یا بخش محدودی از مواد اولیه‌شان از خارج تامین می‌ شود، زیرا ارزش افزوده ایجادی بر اثر تبدیل مواد اولیه به محصول های‌تِک (High-Tech) تکافوی هزینه ها را خواهد داشت.البته هم اکنون نبود امکان مراودات مالی بین المللی بر اثر بازگشت تحریم های ظالمانه، به یکی از دغدغه های جدی فعالان حوزه دانش بنیان تبدیل شده و حتی چالش هایی را برای بعضی از آن ها رقم زده است. نکته مهم آن است که در این بزنگاه مهم، فرصت ها و تهدیدها به خوبی شناسایی و برای آن ها ظرفیت سنجی یا راهکار برون رفت تعریف شود.  

نویسنده: سید موسی سیادتی