Khorasan Science and Technology Park (KSTP)

موانع نقش آفرینی زعفران در رونق اقتصادی گناباد

زمان: چهارشنبه ۲۸ آذر ۱۳۹۷

مکان:

صفحه رویداد

خبر رویداد


به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل پارک علم و فناوری خراسان و به نقل از خبرگزاری ایرنا؛ ایران در سطح 105 هزار هکتار سطح زیرکشت زعفران 90 درصد تولید این محصول را در جهان به خود اختصاص داده است. بعد از آن هند با پنج هزار و 700 هکتار و 5،8 درصد در ردیف دوم و یونان جایگاه سوم را دارند. با این وجود اسپانیا که اسپانیا در ردیف پنجم جهان از این نظر قرار دارد در بازاریابی و برندسازی بسیار موفق بوده بطوری که زعفران در جهان بیشتر با اسم این کشور تجارت می شود.
86 هزار هکتار از مجموع 105 هزار هکتار زمینهای کشت زعفران ایران مربوط به خراسان رضوی است. در این میان گناباد با سه هزار و 500 هکتار مزرعه زعفران سالانه 12 تن محصول تولید می کند و نیمی از زمینهای زیر کشت این شهرستان به زعفران اختصاص دارد.
با توجه به اهمیت این موضوع میزگردی با عنوان بررسی موانع و چالشهای نقش آفرینی زعفران در رونق اقتصادی گناباد در دفتر ایرنای این شهرستان با حضور روسای اداره صنعت و معدن و تجارت، ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی، تعاون روستایی، مدیر مرکز رشد فناوری و کارشناسان باغبانی و فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد برگزار شد.
* کمبود منابع آبی و افزایش هزینه تولید
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد در میزگرد ایرنا گفت: این شهرستان از 18 سال قبل با خشکسالی و کمبود منابع آبی دست به گریبان بوده و این مساله طی سنوات اخیر موجب بروز مشکلات بسیاری برای تولید محصولات کشاورزی مانند زعفران شده است.
علی موذن گفت: افزایش هزینه های ناشی از آبیاری ، نگهداری و برداشت مشکلات مهم تولید زعفران در این شهرستان است به طوری که 150 هکتار مزرعه زعفران این شهرستان به واسطه قرار داشتن در مناطق کوهپایه ای و کمبود شدید منابع آبی در سالجاری با بهره گیری از 450 دستگاه تانکر آبرسانی شدند.
وی ادامه داد: این در حالی است که هیچگونه اعتباری برای آبرسانی به مزارع زعفران گناباد اختصاص نیافته و هزینه سنگین آن مشکلات زیادی برای زعفرانکاران بدنبال داشته و بابت حمل هر تانکر برای آبیاری 15 میلیون تا الی 18 میلیون ریال پرداخت کردند و همچنین خشکسالی موجب کاهش منابع آبیاری زعفران این شهرستان از بالغ بر 500 به حدود 180 منبع شد.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد ثابت ماندن سطح زیر کشت زعفران گناباد طی سوات گذشته را دگر تبعات کمبود منابع آبی ذکر کرد و گفت: به همین دلیل این شهرستان که در سالهای گذشته رتبه دوم و سوم تولید زعفران استانهای سه گانه خراسان را داشت ولی هم اکنون در رتبه پانزدهم قرار دارد.
وی گفت: همچنین استمرار معضل خشکسالی موجب کاهش میانگین تولید زعفران شهرستان گناباد از پنج به سه کیلو در هکتار طی سالهای گذشته شده و امسال به دلیل بارندگی های خوب در زمان فصل آبیاری ابتدای سال به 3،8 کیلوگرم رسید.
او ادامه داد: مدیریت جهاد کشاورزی برای کاهش این معضل افزایش کشت زعفران در واحد سطح را مورد توجه قرار داده و با برنامه های آموزشی و ترویجی و احداث مزارع الگویی در بخش کاخک و دهستان زیبد و غیره برای تحقیقات بدنبال ارتقاء سطح آگاهی های زعفران کاران است.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد گفت: آبیاری با تانکر برای محصول زعفران به صرفه نیست ولی برای حفظ سطح زیر کشت و با توجه به اینکه بیشتر مزارع این محصول در گناباد به صورت خرده مالکی است، چاره ای جز این نیست و به ازای هر تانکر 400 هزار ریال به کشاورزان پرداخت می شود که بخش بسیار ناچیزی از مبالغ پرداختی آنان را شامل می شود.
وی فقدان توجه به روشهای نوین آبیاری را دیگر مشکلات این بخش ذکر کرد و گفت: کشت زعفران در گلخانه کیفیت زعفرانی که به روش سنتی و در مزارع کشت می شوند، را ندارد و باید با حمایت از تولید کنندگان روشهای سنتی را بیشتر ترویج کرد.
علی اصغر بیگی کارشناس فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد هم در اد امه میزگرد ایرنا گفت: دولت طی سنوات گذشته با پرداخت تسهیلات مکانیزاسیون پنج ساله و با سود کم در بخش برداشت و ایجاد استخرهای ذخیره آب و لایروبی و بهسازی این بخش از کشاورزان حمایت می کند و از ابتدای امسال بیش از 50 مورد برای اخذ این تسهیلات معرفی شدند.
مسوول ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی گناباد نیز گفت: با توجه به خشکسالی و کمبود منابع آبی ناشی از تغییر اقلیم سالهای گذشته در گناباد و افزایش هزینه های تولید با علم و دانش نوین و روشهای آبیاری قطره ای و بارانی می توان تا 70 درصد در مصرف آب صرفه جویی کرد.
یدالله قیصری توسعه کشتهای گلخانه ای را دیگر اقدامات مهم در این بخش دانست و گفت: در گناباد از این روش استقبال نشده است و باید روش کارآیی فنی و اقتصادی آب و یا Wue برای زعفران مورد توجه قرار گیرد و و در این راستا میزان اب مصرف شده برای آبیاری یک محصول کشاورزی و هزینه و کارآیی مورد انتظار آن سنجیده می شود.
وی گفت: زعفران کاران گنابادی با وجود کمبود منابع آبی ناشی از خشکسالی سنوات گذشته تمایل چندانی به روشهای نوین در کشت و آبیاری این محصول ندارند و به همان روشهای سنتی متکی هستند در حالی که روشهای سنتی به صرفه نیست.
رئیس اداره صنعت و معدن و تجارت گناباد نیز در ادامه میزگرد ایرنا گفت: خرده مالکی بودن بخش اعظم اراضی زعفران گناباد در شرایط کمبود منابع آبی افزایش هزینه ها در این بخش را به دنبال داشته است.
هادی ایزدی گفت: کشت بی رویه و سرمایه گذاری های بدون برنامه ریزی و توجه ناکافی به بازار مصرف و صادرات این محصول در نقاط مختلف کشور در آینده مشکلاتی برای کشاورزان به وجود می آورد.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد هم می گوید: 12 طرح لایروبی قنوات با هدف کاهش معضل کمبود منابع آبی کشت محصولات کشاورزی با اولویت زعفران توسط شرکتهای تعاون روستایی این شهرستان در دست انجام است که در تامین آب مورد نیاز زعفران کاران بسیار موثر است.
مهدی رضازاده ادامه داد: تعاون روستایی گناباد مواد اولیه کشت و ریز مغذی ها و سموم مورد نیاز کشت زعفران را تامین و در اختیار زعفران کاران قرار می دهد و به میزان کافی از این موارد در انبارها موجود و دغدغه ای از این نظر وجود ندارد.
مدیر مرکز رشد فناوری گناباد نیز در میزگرد ایرنا گفت: با هدف حمایت از توسعه کیفی محصول زعفران چند شرکت دانش بنیان در زمینه تولید کودهای بیولژیک و ارگانیک و بهینه سازی مصرف آب در این مرکز فعالند.
حسین تقوی ادامه داد: طرحهای علمی شاخص در زمینه زعفران تحت پوشش حمایت مرکز رشد فناوری گناباد قرار می گیرند.

* ضرورت تشکیل زنجیره تولید تا مصرف و کاهش نقش دلالان
رئیس ایستگاه تحقیقات و گیاهان دارویی گناباد در خصوص نقش واسطه ها و دلالان متعدد در افزایش قیمت زعفران گفت: وجود واسطه ها یکی از ارکان مهم زنجیره تولید تا مصرف محصولات کشاورزی به شمار می روند ولی بدلیل فقدان نظارت کافی بر قیمتها این افراد بیشتر از حد متعارف بدنبال کسب سود هستنند.
قیصری گفت: واسطه ها و دلالان زعفران را با قیمت پایین از زعفران کاران خریداری کرده و به قیمتهای بالا در بازار به فروش می رسانند و هر چه تعداد این افراد از مرحله تولید تا مصرف بیشتر باشند، قیمت تمام شده این محصول در بازار مصرف افزایش بیشتری می یابد.
وی تاکید کرد: دولت باید با افزایش نظارت و خریدهای تضمینی مقطعی و نرخ گذاری های معقول از افزایش و چند نرخی شدن قیمتها در این بخش جلوگیری کند.
رئیس اداره صنعت و معدن و تجارت گناباد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: اصل مهم در اقتصاد عرضه و تقاضا است و هر چه عرضه بیشتر و تقاضا کم باشد، قیمتها کاهش می یابد و در این شرایط نقش واسطه ها و دلالان پر رنگ تر می شود و میزان تولید زعفران در این شهرستان به نسبت تولید آن بسیار بیشتر است.
هادی ایزدی گفت: زعفران در قالب کالاهای طرح تنظیم بازار قرار ندارد و نمی توان با متخلفان و گران فروشان این بخش برخورد تعزیراتی کرد و دولت برای جلوگیری از افزایش و ایجاد ثبات بیشتر قیمتها در بازار مصرف ، زعفران را به تازگی در بورس کاال عرضه کرده است.
وی تصریح کرد: قیمت زعفران متکی به عرضه و تقاضا است زمانی که گل زعفران در بازار زیاد است قیمت آن کاهش می یابد و زمانی که گل کم باشد شاهد بالا رفتن قیمت آن هستیم
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد نیز گفت: تشکیل صندوق حمایت از تولید کنندگان زعفران ضرورت مهم برای حمایت از فعالان این بخش است و هم اکنون این صندوق در استان خراسان رضوی و برخی شهرستانهای همجوار مانند بجستان تشکیل و 70 درصد اقدامات تشکیل آن در گناباد هم انجام شده و در آینده نزدیک شاهد تحقق آن خواهیم بود.
موذن با اشاره به اینکه حاصل دسترنج و صرفه اقتصادی زعفران کاران متناسب با زحمات زیاد آنها نیست، ابراز امیدواری کرد: با تشکیل صندوق حمایت از تولید کنندگان زعفران قیمتها ثبات بیشتری داشته و معضل واسطه ها و دلالان متعدد در این بخش کاهش یابد.
کارشناس فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد هم گفت: بخش عمده زعفرتن کاران این شهرستان که به صورت خرده مالکی در این بخش فعالند قدرت بازاریابی و فروش ندارند و مجبورند زعفران تولیدی خود را با قیمت بسیار پایین به واسطه ها و دلالان عرضه کنند.
بیگی گفت: دلالان هم با قیمت بسیار ناچیز این محصول را خریداری و آن را با قیمت بالا در بازار مصرف عرضه می کنند و در شرایطی که اقتصاد کشور ما از ثبات لازم برخوردار نیست و نظارتها ناکافی است، بیشترین سود نصیب این افراد می شود.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد بر این باور است: نباید واسطه ها و دلالها را کاهش دهیم بلکه باید فضای رقابتی سالم در این بخش حکم فرما شود.
رضازاده گفت: مهمترین مشکل تعدد قیمتها در بازار زعفران مبهم بودن و فقدان شفافیت قیمتها است و نباید تعدادی خاص تعیین کننده قیمت زعفران باشند و باید با افزایش شفافیت و نظارت ها در جهت ثبات بیشتر آن گام برداشت.
وی تصریح کرد: نوع و کیفیت گل زعفران در قیمت آن موثر است و در زمان برداشت ابتدای آبان ماه لغایت نیمه آذرماه جاری هر کیلو از این گل در بازار مصرف گناباد از 700 هزار ریال الی یک میلیون و 200 هزار در نوسان بود و هم اکنون این محصول مثقالی 330 الی 430 هزار ریال عرضه می شود که نسبت به سال گذشته 200 هزار ریال افزایش یافته است.
مدیر مرکز رشد فناوری گناباد بر این باور است: تعدد دلالها در فرآیند تولید تا مصرف زعفران موجب افزایش بی رویه قیمت و به زیان کشاورزان و مصرف کنندگان است و باید کاهش یابند و این افراد در قالب زنجیره تولید در کنار فعالان این بخش قرار گیرند.
تقوی گفت: یکی از شرکتهای دانش بنیان فعال در زمینه زعفران در حال طی ثبت مقدماتی است علاوه بر آنکه دارای یک برند می باشد به صورت واسطه ای مستقیم بین کشاورزان و مصرف کننده خارجی و بازار مصرف است و فرآیند واسطه ها و دلالان در فعالیت آن وجود ندارد.

* خام فروشی، کمبود صنایع فرآوری و مشکلات بسته بندی
رئیس ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی گناباد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: به دلیل نبود برند و کمبود صنایع بسته بندی و فرآوری زعفران این شهرستان به صورت خام به دیگر نقاط کشور و حتی کشورهای دیگر صادر می شود و این مساله موجب شده که برخی کشورهای عربی و اسپانیا زعفران کشورمان را با نام خود در بازارهای جهانی عرضه کنند.
قیصری افزود: صادر کنندگان به دلیل شرایط تحریم نمی توانند اعتبار اسنادی (ال سی) برای صادرات زعفران باز کند و در این شرایط مجبورند از طریق تاجران کشورهای دیگر مانند افغانستان وارد عمل شوند و تاجران افغاانی هم در برخی موارد آنها به نام خود صادر می کند و دولت باید با افزایش رایزنی های بین المللی بستر مناسبی برای فعالیت تاجران کشورمان فراهم کند.
رئیس اداره صنعت و معدن و تجارت گناباد هم گفت: سه واحد فرآوری و بسته بندی زعفران در این شهرستان فعال است که جوابگوی نیاز نیست و بیش از 70 درصد زعفران تولیدی گناباد صورت خام به دیگر نقاط فرستاده می شود.
ایزدی گفت: دولت علاوه بر سرعت بخشی صدور پروانه تاسیس و مجوز زمین برای واحدهای فرآوری و بسته بندی زعفران با مشوقهای صادراتی از صادر کنندگان این بخش در نمایشگاهها و جشنواره ها حمایت می کند.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد در اد امه میزگرد ایرنا فرآوری و بسته بندی و برند سازی را حلقه مفقوده نقش آفرینی زعفران در رونق اقتصادی این شهرستان برشمرد و گفت: گنابادیها بیشتر به صورت سنتی در تولید زعفران فعالند و تمایلی به سرمایه گذاری در ایجاد واحدهای فرآوری و بسته بندی این محصول را ندارند.
وی افزود: تنها یکی از واحدهای فرآوری زعفران در حوزه تجزیه و مشتقات این محصول فعالیت می کند.
موذن گفت: برند سازی و توجه بیشتر به فرآوری و بسته بندی و تولید مشتقات زعفران موجب افزایش ارزش افروده این محصول می شود و مدیریت جهاد کشاورزی اقدامات زیربنایی مهمی در این زمینه در دست انجام دارد.
کارشناس فنی و زیربنایی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد گفت: 15 موافقت اصولی راه اندازی واحدهای بسته بندی در سنوات گذشته در این شهرستان صادر شده که تعدادی از آنها فعالیت ندارند و سه واحد فعالیت شاخص تری در این بخش دارند.
بیگی گفت: باید در کنار برند سازی منطقه ای با حمایت بیشتر دولت زعفران کشورمان با برند جهانی به سایر کشورها صادر شوند تا بهتر در سطح بین المللی شناخته شوند.
وی افزود: شورای ملی زعفران چندی پیش تشکیل شد و هم اکنون فعالیت در خور توجهی ندارد و باید دوباره احیاء و در استانها و شهرستانها فعالیت داشته باشند و حمایت دولت از زعفران کافی نیست و این محصول مهم کشاورزی برای نقش آفرینی بیشتر در عرصه اقتصادی نیازمند حمایت بیشتر دولتمردان است.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد هم در میزگرد ایرنا گفت: باید در کنار حمایت از متقاضیان ایجاد واحدهای فرآوری و بسته بندی بدنبال ایجاد برند منطقه ای برای زعفران در این شهرستان باشیم.
رضازاده گفت: سازمان مرکزی روستایی در سالجاری با هدف حمایت از برند سازی کشاورزی در سطح کشور برای هر استان یک محصول کشاورزی را با برند تروکا (تعاونی روستایی کشاورزی ایران) در نظر گرفته و 9 استان مشمول این طرح قرار گرفتند و برند استان خراسان رضوی محصول زعفران است.
وی تصریح کرد: محصولات کشاورزی با برندهای فوق در سطح فروشگاههای تعاونی روستایی کشور عرضه می شوند.
رضازاده گفت: تعاون روستایی گناباد با هدف افزایش کیفیت و استانداردسازی در تولید زعفران سالجاری تنها زعفران نگین خریداری کرد و و زعفرانهایی که به صورت پوشال و دسته بودند، خریداری نشد.
تقوی مدیر مرکز رشد فناوری گناباد گفت: این مرکز از ایده های خلاقانه و جدید در حوزه های بسته بندی ، فرآوری زعفران استقبال و شرکتهای فعال در این بخش را مشمول حمایتهای خود قرار می دهد.

* زعفران تقلبی
رئیس ایستگاه زعفران و گیاهان دارویی گناباد در ادامه میزگرد ایرنا گفت: هر چیز با ارزش مانند اسکناس و طلا مشابه تقلبی اش در بازار وجود دارد ولی با دستگاههایی خاص می توان نوع تقلبی از اصلی آن را تشخیص داد.
قیصری گفت: برخی اشخاص به دلیل ارزش محصول زعفران در برخی موارد مبادرت با برخی افزودنی ها مانند رنگ و اسانس محصولات تقلبی در بازار می کنند ولی هیچ دستگاهی برای تشخیص محصول زعفران اصلی از تقلبی وجود ندارد.
رئیس اداره صنعت و معدن وتجارت گناباد نیز گفت: برای پرهیز از عرضه زعفران تقلبی باید زعفران در قالب بسته بندی شرکتهای معتبر که با نظارت کارشناسان ذیربط بسته بندی شده اند، خریداری کرد.
ایزدی گفت: این اداره در صورت اثبات فروش زعفران تقلبی با متخلفان برخورد می کند.
کارشناس اداره باغبانی مدیریت جهاد کشاورزی گناباد وجود خلاء های قانونی و مجازاتهایغیر بازدارنده را در عرضه زعفران تقلبی در بازار مصرف موثر دانست و گفت: باید با قوانین بازدارنده با عرضه کنندگان این محصولات تقلبی قاطع برخورد شود.
موذن گفت: نبود آزمایشگاههای کنترل کیفی محصول زعفران را دیگر مشکلات این بخش به شمار می رود.
رئیس اداره تعاون روستایی گناباد گفت: عرضه زعفران تقلبی به دلیل بافت فرهنگی و مذهبی در این شهرستان به نسبت سایر مناطق بسیار کمتر است و استاندارد سازی و توجه بیشتر به نظارت و کنترل کیفی در فرآیند برداشت تا عرضه در بازار موجب کاهش این معضل می شود.
رضازاده گفت: عرضه زعفران در بورس اقدامات مهم تعاون روستایی برای حمایت از این محصول است و بر این اساس تنها زعفرانهایی که دارای استاندارد کافی باشند قابلبیت عرضه در بورس را دارند این درحالی است که در سالهای گذشته این محصول به صورت انباشت در کیسه ها خریداری می شد.
وی بیان کرد: مساله مهم در بازار یابی زعفران تحریک رقبا است و با افزایش بیش از حد قیمت زعفران و به طبع آن توجیه اقتصادی بالا موجب افزایش دلالها و حتی از دیگر کشورها مانند چین برای خرید پیاز زعفران از کشورمان شده است.
34 هزار بهره بردار بخش کشاورزی گناباد با 20 هزار هکتار کشتزار آبی، 1700 هکتار دیمزار و 500 هزار راس دام سالانه 87 هزار تن محصولات زراعی، باغی و دامی تولید و روانه بازار مصرف می کنند.
از مجموع تولید سالیانه حدود 19 هزار و 300 تن محصولات باغبانی در گناباد 12 تن را زعفران تشکیل می دهد و بیش از 50 درصد اراضی زیر کشت این شهرستان زیر کشت زعفران رفته است.
گناباد در فاصله 287 کیلومتری جنوب مشهد واقع است.